Wat zeg je lieverd? Begrijp je niet waarom jij je druk maakt om dingen waar de rest van der wereld zich niet om bekommert, of zich mee lijkt te hebben verzoend? Dat doet je pijn? En dat kost je zeker veel energie ook? Maar wat heeft dat met een kanarie in een kolenmijn van doen?
Om te beginnen laat Oma zeggen dat ze het heel mooi van je vindt dat je je zoveel dingen aantrekt. Dat duidt op een gevoeligheid en liefde voor de medemens die niet iedereen gegeven is, maar dat kan ook niet. Daar heeft niet iedereen hetzelfde talent voor, en gelukkig maar. Sommigen zijn heel gevoelig, velen zijn gewoon gemiddeld gevoelig en sommigen zijn heel robuust en koelbloedig. En eenieder is op een bepaald moment nodig. In een enorm stressvolle situatie hebben we die laatsten nodig, de koelbloedigen b.v. In het dagelijks verkeer met elkaar helpt het als we juist wat empathischer zijn, niet vooraf teveel aannames doen en wat gemakkelijker in de omgang zijn. Maar om ons voor te bereiden om de tijden die komen gaan, helpt het juist als er onder ons mensen zijn met hele goede voelsprieten, die de dingen vroeg aanvoelen, misschien zelfs ruim voordat anderen ze zien.
In groepen die samen ergens tegen in opstand komen, zie je allerlei soorten gevoeligheid. Bij voorbeeld ten tijde van de tweede wereldoorlog waren diegenen die het meest in opstand kwamen, vaak ten koste van eigen leven, voor een groot deel verrassend genoeg mensen met een NL-communistiesche achtergrond. Dit bleek achteraf. En 90% van hen overleefden het niet, zij betaalden de allergrootste prijs. Maar zij waren kennelijk heel erg begaan met de medemensen die door de vijand bedreigd werden, zoals de joden. Zij verdroegen het niet dat die werden afgevoerd, alleen omdat zijn joden waren. En bij een beroemd vliegtuigongeluk op de Hudsonrivier in New York hielpen mensen elkaar zo snel mogelijk uit het toestel en aan de kant. Er is een ongelofelijk interessant boek daarna geschreven waarin geanalyseerd werd wie die hulpvaardige mensen waren. Telkens weer bleken het niet de aanwezige duur betaalde managers en projectleiders – de robuuste koelbloedigen – te zijn geweest. Van wie kun je in geval van nood ècht hulp verwachten? Het bleken telkens weer de eenvoudige lui met een simpel beroep, zij schoten hun medemens te hulp zonder zich over hun eigen gevaar te bekommeren. Daar bleek je in nood het meest aan te hebben.
En nou dan over die kanarie in de kolenmijn. Vroeger namen de mannen een kanarie mee in de kolenmijn. Wanneer er gevaarlijke gassen vrij kwamen in de kolenmijn, dan – ja, het is een zielig verhaal – dan legde het allereerst de kanarie het loodje. Nog voordat de mannen hadden geroken dat er iets mis was met de lucht die zij inademden. Maar zodra zij zagen dat de kanarie niet meer leefde, hadden zij nog de tijd om te maken dat ze weg kwamen, voordat ze zelf werden vergiftigd, of voordat er een explosie was. Wel, zo zie ik onze lieve hyper-gevoelige medemens, die nog voordat verder iemand iets in de gaten heeft, ziet dat iets fout gaat aflopen. Die zich als eerste druk maken over dingen. Op dat moment zullen ze te horen krijgen dat ze overdrijven, dat er niets aan de hand is, dat ze niet zo moeten doorslaan. Maar we doen er goed aan toch maar even eerst goed naar hen te luisteren. Zij schenken ons de mogelijkheid om vooraf en tijdig maatregelen te nemen. Zij hebben een rol om ons te waarschuwen. Het zou ook mooi zijn als we ons realiseerden wat die rol hen kost. Want het kost heel veel energie en doorzettingsvermogen om zo tegen de stroom in te zwemmen, en vaak zelf zo miskend te worden. Om als een soort Cassandra steeds de waarheid te spreken en steeds weer niet geloofd te worden. Telkens weer blijken er onder hen velen die achteraf gelijk blijken te hebben gehad.
Herken je jezelf hierin? Dan ben ook jij van onschatbare waarde voor de mensen om je heen, ook al weten zij dat zelf misschien niet eens.
Photo by Kaikara Dharma on Unsplash
